G‘azab — Aqlning dushmani: Uni qanday jilovlash mumkin?

Inson hissiyotlari orasida eng xatarlisi, agar nazorat qilinmasa, jamiyatda buzg‘unchilikka va do‘stlik aloqalarining uzilishiga sabab bo‘ladigani — bu g‘azabdir. G‘azab kelgan vaqtda inson muvozanatni yo‘qotib, nima qilayotganini anglamaydigan vaziyatga tushib qoladi.

G‘azabning zarari haqida
G‘azab insonni ma’naviy tomondan tubanlashtiribgina qolmay, uning sog‘lig‘iga ham jiddiy zarar yetkazadi. Zamonaviy tibbiyot g‘azab vaqtida inson tanasida sodir bo‘ladigan o‘zgarishlar salomatlik uchun o‘ta zararli ekanini tasdiqlagan. Aksincha, halimlik — bu kuchli aql va yuksak odob alomatidir.
Qur’oni Karimda g‘azabni jilovlash

Alloh taolo Qur’oni Karimda g‘azabini yenga oladigan bandalarini quyidagicha maqtagan:
وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ ۗ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ
«...Va g‘azabini yutadiganlar va odamlarni afv qiladiganlardir. Alloh yaxshilik qiluvchilarni yoqtiradi» (Oli Imron surasi, 134-oyat).

Mo‘minlarning yuksak sifatlaridan biri haqida esa shunday marhamat qilinadi:
وَإِذَا مَا غَضِبُوا هُمْ يَغْفِرُونَ
«Va g‘azablangan vaqtda kechirib yuboradiganlar» (Sho‘ro surasi, 37-oyat).

Haqiqiy pahlavon kim?
Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallam o‘z irodasiga ega bo‘lish va g‘azabni jilovlashni haqiqiy qahramonlik deb bilganlar:
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: لَيْسَ الشَّدِيدُ بِالصُّرَعَةِ، إِنَّمَا الشَّدِيدُ الَّذِي يَمْلِكُ نَفْسَهُ عِنْدَ الْغَضَبِ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ
«Kurashda yiqitgan pahlavon emas, balki g‘azab kelgan vaqtda o‘zini idora qila oladigan kishi pahlavondir» (Imom Buxoriy rivoyati).

Xulosa
Axloqiy taraqqiyotni ko‘zlagan har bir kishi o‘z irodasini o‘ziga bo‘ysundirishga harakat qilishi zarur. Inson g‘azab ustida adolatli hukm chiqara olmaydi. Shuning uchun ham g‘azab kelganda kechirimli bo‘lish yuksak iymoniy fazilat hisoblanadi.

Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf, "Iymon" kitobi.

G'ofurov Muhammadabdulloh

ta'lim muassasasi 2-kurs talabasi