Non ne’mati va Allohning cheksiz ehsonlari

«لا يستدير الرغيف ويوضع بين يديك حتى يعمل فيه ثلاث مئة وستون صانعا»

“Non dumaloq bo‘lib, sening oldingga qo‘yilgunicha unga uch yuz oltmish xizmatkor mehnat qiladi.”

Bu hikmatli ibora inson har kuni iste’mol qiladigan oddiygina non ortida naqadar buyuk ne’matlar, sabablar va ilohiy tadbirlar yashiringanini anglatadi. Ko‘pincha inson dasturxondagi nonni oddiy narsa deb o‘ylaydi. Holbuki, bir burda non inson qo‘liga yetib kelgunicha yeru osmonning ko‘plab sabab va mavjudotlari xizmat qiladi.

Avvalo, Alloh taolo osmondan yomg‘ir yog‘diradi. Yomg‘ir bo‘lmasa, bug‘doy o‘smaydi. Rivoyatda bu vazifa Miykoil alayhissalomga nisbat beriladi. So‘ng shamollar bulutlarni haydaydi, quyosh o‘z harorati bilan yerni isitadi, oy va falaklar ilohiy nizom asosida harakat qiladi. Yer esa urug‘ni bag‘riga olib, uni parvarishlaydi.

Keyin dehqon mehnat qiladi. U yer haydaydi, urug‘ sepadi, suv beradi, hosil yig‘adi. Shundan so‘ng bug‘doy tegirmonda unga aylantiriladi. Nonvoy esa uni qorib, pishirib insonlar dasturxoniga yetkazadi. Demak, inson oddiy deb qaragan non ortida qancha mehnat, qancha sabab va qancha ilohiy hikmat mujassam.

Shuning uchun Alloh taolo Qur'anda marhamat qiladi:

﴿وَإِن تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لَا تُحْصُوهَا﴾

“Agar Allohning ne’matlarini sanasangiz, sanab ado qilolmaysiz.”

Bu oyat Surat an-Nahlda zikr qilingan bo‘lib, insonni tafakkurga chorlaydi. Haqiqatan ham, inson birgina non ne’matining o‘zini to‘liq sanab chiqishga ojiz bo‘lsa, boshqa ne’matlarni qanday sanay oladi?
Non ne’mati bizga bir necha muhim darslarni beradi:

ne’matning qadriga yetish;
isrof qilmaslik;
mehnat ahlini hurmat qilish;
har bir ne’mat uchun Allohga shukr aytish;
oddiy narsalarda ham Allohning qudratini ko‘ra bilish.

Afsuski, bugungi kunda ko‘plab insonlar nonning ushoqlarini oyoq osti qiladi yoki ortiqcha nonni isrof etadi. Bu esa ne’matning qadriga yetmaslik alomatidir. Holbuki, salaf ulamolari nonni ulug‘ ne’mat deb bilganlar va unga nihoyatda hurmat bilan muomala qilganlar.

Inson har safar dasturxon boshiga o‘tirganida bir lahza tafakkur qilsa, qalbida shukr hissi uyg‘onadi. Chunki Allohning rahmati va bandalarning mehnati bo‘lmasa, bir burda non ham inson qo‘liga yetib kelmagan bo‘lardi.

Alloh taolo bizlarni ne’matlarining qadriga yetadigan, shukr qiladigan bandalaridan aylasin.

Ahror munavvarov

ta'lim muassasasi 2-kurs talabasi