KOINOT — YARATUVCHI BORLIGIGA ENG ULKAN DALIL
Inson qalbining chuqur qatlamlarida har doim bir haqiqat yashaydi: bu olam o‘z-o‘zidan paydo bo‘lib qolmagan. Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf hazratlarining "Iymon" asari bizni mana shu hissiyotni aql va ilm taroziiga qo‘yib, haqiqiy iymon halovatini topishga chorlaydi.
1. Inson tabiatidagi ehtiyoj
Har qanday inson fe’lida, hatto u dindan uzoq bo‘lsa ham, qandaydir mutloq Qodir kuch borligiga ishonch tuyg‘usi mavjud. Bu — inson aqlining tabiiy mevasidir. Agar borliqqa sinchiklab nazar solsak, koinotdagi har bir zarraning Yaratuvchisi bir ekanligini his qilamiz. Islom dinining eng go‘zal tarafi shundaki, u insonni ko‘r-ko‘rona ishonishga emas, balki aqlni ishga solishga va tafakkur qilishga undaydi.
2. Tasavvurga sig‘mas o‘lchamlar: Biz qayerdamiz?
Koinotning naqadar kengligini tasavvur qilish uchun oddiy raqamlarga murojaat qilaylik. Biz yashab turgan Yer sayyorasi cheksiz galaktikadagi mitti bir nuqtadek gap.
Yulduzlar soni: Maxsus asboblar yordamida qaralganda, yulduzlar soni 40 000 milliondan 100 000 milliongacha yetishi mumkin.
Gigant yulduzlar: Biz Quyoshni eng ulkan deb o‘ylaymiz, ammo "Mankabil Javzo" (Betelgeuse) kabi yulduzlar borki, ularning ichiga bir necha millionlab Quyoshni joylashtirish mumkin.
3. Yorug‘lik masofasidagi hayrat
Koinotdagi masofalar shunchalik haybatliki, ularni kilometrlar bilan o‘lchab bo‘lmaydi. Masalan, eng uzoq galaktikalardan chiqqan nur Yerga ikki million yilda yetib keladi. Ya’ni biz bugun ko‘rayotgan yulduz nuri aslida insoniyat tarixidan ham uzoq o‘tmishning aksidir.
Shuncha milliardlab yulduzlar, galaktikalar ma’lum bir qonuniyat asosida, bir-biri bilan to‘qnashib ketmasdan harakatlanishi — tasodif bo‘lishi mumkinmi? Albatta, yo‘q! Bu — Allohning borligiga ochiq-oydin dalildir.
4. Dunyo olimlarining iqrori
Faqat ulamolar emas, balki dunyo tan olgan ilm-fan daholari ham koinotdagi bu tartib oldida tiz cho‘kkanlar:
Albert Eynshteyn: "Mening dinim — chegarasiz buyuk Ruhga bo‘lgan ajablanishimdir. Uning qudratidan bizning arzimas aqlimiz faqat ba’zi narsalarni kashf qilgan, xolos."
Marit Stenli (AQSh Milliy fanlar akademiyasi a’zosi): "Borliqdagi hamma narsa Allohning borligiga guvohlik beradi... Biz olimlar Uning hikmatini mulohaza qilishdan nariga o‘ta olmaymiz."
5. Qur’oniy xulosa: Aql egalari uchun
Muqaddas Qur’oni Karim insoniyatni doimo atrofga nazar solishga chaqiradi: "Albatta, osmonlaru yerning yaratilishida va kecha-kunduzning almashinishida aql egalari uchun belgilar bor" (Oli Imron surasi, 190-oyat).
"Yunus" va "Voqea" suralarida ham yulduzlarning manzillari bilan qasam ichilishi, zamonaviy astronomiya endigina kashf qilayotgan sirlar bundan 14 asr avval aytib o‘tilganining isbotidir.
Xulosa
Koinot — Yaratuvchining buyukligini ko‘rsatuvchi eng katta "ko‘rgazma"dir. Har bir yulduz, har bir sayyora bizga "Alloh bor va U hamma narsaga Qodirdir" deb pichirlayotgandek. Inson o‘zining bu cheksizlikdagi o‘rnini anglasa, kibru havodan qutuladi va haqiqiy Iymon halovatini tuyadi.
"Robbimiz, buni bekorga yaratganing yo‘q, O‘zing poksan, bizni o‘t azobidan saqla!"
G'ofurov Muhammad Abdulloh
ta'lim muassasasi 2-kurs talabasi
