Payg'ambarimiz Muhammad alayhissalomning kechirimlilik va bag‘rikenglik fazilatlari
Insoniyat tarixida yuksalgan ulkan shaxslar ko'p, ammo ularning orasida o'zining yuksak axloqi, cheksiz kechirimliligi va rahmdilligi bilan butun bashariyat qalbidan joy olgan zot – oxirgi zamon Payg'ambari, Sarvari koinot Muhammad alayhissalomdir. Qur'oni Karimda u zotning go'zal xulqlari maqtalib, shunday deyilgan: "Albatta, siz ulug' xulq ustidasiz" (Qalam surasi, 4-oyat).
Bu ulug' xulqlarning eng porloq va ta'sirli ko'rinishlaridan biri – u zotning kechirimlilik va afv etish fazilatidir. Payg'ambarimiz (s.a.v.) o'zlariga jabr qilgan, dushmanlik ko'rsatgan va hatto joniga qasd qilmoqchi bo'lgan kimsalarni ham imkoniyati bo'la turib kechirganlar.
Makkaning fathidagi kechirimlilik
Payg'ambarimiz alayhissalomning kechirimliliklari namoyon bo'lgan eng buyuk voqealardan biri bu – Makkaning fathidir. Yigirma yil davomida u zot va sahobalariga tinimsiz aziyat bergan, mol-mulklarini tortib olgan, o'z yurtidan quvib chiqarib, necha bor urushlar qilgan qurayshlik mushriklar Makka fath qilingan kuni butunlay ojiz holda musulmonlar qo'lida qolgan edilar.
O'shanda Payg'ambarimiz (s.a.v.) g'olib sifatida Ka'ba oldida to'plangan Makka ahliga qarab: "Bugun sizlardan malomat yo'qdir. Alloh sizlarni mag'firat qilur. U rahmliklarning rahmlirog'idir. Boringlar, hammangiz ozodsiziz!" – dedilar.
Tarixda misli ko'rilmagan bu buyuk avf nafaqat o'sha paytdagi dushmanlarning yuragini yumshatdi, balki ko'pchilikning Islomni o'z ixtiyori bilan qabul qilishiga sabab bo'ldi.
Shaxsiy o'ch olishdan voz kechish
Payg'ambarimiz (s.a.v.) o'zlarining shaxsiy manfaat va haq-huquqlari buzilganda sira o'ch olmas edilar. Oysha roziyallohu anho u zot haqlarida shunday deganlar: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallam o'zlari uchun hech qachon birovdan o'ch olmaganlar. Magar Allohning harom qilgan narsalari poymol etilsa, Alloh uchun o'ch olardilar».
Tufayl ibn Amr al-Davsiy qabilasi voqeasi: Tufayl ibn Amr qabilasi Islomni qabul qilmagach, Rasulullohdan ularning haqiga yomon duo qilishlarini so'raydi. Biroq mehribon Payg'ambarimiz ularni qarg'ash o'rniga: "Allohim, Davs qabilasini hidoyat qil va ularni (Islomga) olib kel!" deb duo qilganlar.
Zayd ibn Sa'na qissasi: Yahudiy olimi Zayd ibn Sa'na o'z haqini talab qilib kelib, Rasulullohning yoqalaridan tutib dag'dag'a qilganida ham, u zot g'azablanmaganlar. Aksincha, tabassum qilib, Umar roziyallohu anhuga uning haqini to'lab qo'yishni va ustiga xurmo qo'shib berishni buyurganlar. Bu go'zal axloq Zaydiyning ham Islomni qabul qilishiga sabab bo'lgan edi.
Kechirimlilik – jamiyat tinchligi asosi
Hozirgi kunda ham Muhammad alayhissalomning kechirimlilik va bag'rikenglik borasidagi o'gitlari butun insoniyat uchun muhim ahamiyat kasb etadi. Gina-kudurat, adovat va g'azab jamiyatni parchalasa, afv etish, kechirimli bo'lish va murosasozlik odamlar o'rtasida mehr-oqibatni mustahkamlaydi.
Xulosa qilib aytganda, Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning hayot yo'li va axloqlari biz uchun har bir jabhada – oilada, jamoatda va kundalik munosabatlarda eng mukammal namuna bo'lib qolaveradi.
Abdurahimov Bahromjon
Ta'lim muassasasi o'qituvchisi
