ЭҲРОМГА ДОИР ҲУКМЛАР (2-ҚИСМ)

ثمّ رح يوم التّروية إلى منًى ثمّ إلى عرفاتٍ بعد صلاة الفجر يوم عرفة

Тарвия куни Мино томонга борасан, сўнгра у ердан Арафа куни(Зулҳижжа ойининг тўққизинчи куни) бомдод намозидан кейин Арафотга ўтасан.

ثمّ اخطب ثمّ صلّ بعد الزّوال الظّهر والعصر بأذانٍ وإقامتين بشرط الإمام والإحرام

(Арафотда) хутба қиласан. Қуёш заволга оғганидан сўнг пешин ва аср намозини бир азон ва икки иқома билан жамлаб ўқийсан. Пешин ва асрни жамлаб ўқиш учун имом ва эҳромда бўлиш шарт қилинади.

Изоҳ: Пешин ва асрни жамлаб ўқиш қуйидагича: қуёш заволга оғганидан сўнг муаззин икки намоз учун битта азон айтади. Муаззин азонни тугатганидан сўнг имом туриб икки хутба ўқийди. Жума хутбаси каби икки хутба орасида енгил ўтиради. Кейин муаззин иқома айтади ва имом одамларга пешин намозини ўқиб беради. Сўнгра муаззин аср учун иқома айтади. Имом пешин вақтида одамларга аср намозини ўқиб беради. Икки намоз орасида нафл намозлар ўқилмайди. 

ثمّ إلى الموقف وقف بقرب الجبل وعرفات كلها موقف إلا بطن عرنة، حامدًا مكبّرًا مهلّلًا ملبّيًا مصلّيا داعيًا

Сўнг Жабалур-раҳма тоғи яқинидаги Мавқиф (Арафот майдонида ҳожилар турадиган макон)да ҳамд, такбир, таҳлил, талбия, саловот айтган ва дуо қилган ҳолда турасан.

Арафотнинг “Батни Урана”дан бошқа ҳамма ери туриш макони(мавқиф)дир.

ثمّ إلى مزدلفة بعد الغروب وانزل بقرب جبل قزح وصلّ بالنّاس العشاءين بأذانٍ وإقامةٍ

Қуёш ботгач Муздалифага келасан. Қузаҳ тоғи яқинига жойлашиб одамлар билан бир азон ва бир иқома билан шом ва хуфтон намозларини (хуфтон намози вақтида) жамлаб  ўқийсан.

ولم تجز المغرب في الطّريق

Шом намозини йўлда ўқиш жоиз эмас.

ثمّ صلّ الفجر بغلسٍ ثمّ قف مكبّرًا مهلّلًا ملبّيًا مصلّيًا داعيًا

Кейин бомдод намозини тонг қоронғисида ўқийсан. Сўнгра такбир, таҳлил, талбия, саловот айтган ва дуо қилган ҳолда ўша ерда турасан.

وهي موقفٌ إلّا بطن محسّرٍ

Муздалифанинг “Батну Муҳассар”дан бошқа ҳамма ери мавқифдир.

ثمّ إلى منًى بعدما أسفر جدا فارم جمرة العقبة من بطن الوادي بسبع حصياتٍ كحصى الخذف وكبّر بكلّ حصاةٍ واقطع التّلبية بأوّلها

Тонг жуда ёришиб кетганда, қуёш чиқмасдан аввал Минога келасан, сўнг водий ичида туриб Кичик Ақабага данакдек тошлардан еттитасини (бош бармоқ билан чертган ҳолда) отасан. Ҳар отганингда такбир айтасан. Биринчи тошни отишни бошлаганингда талбия айтишни тўхтатасан.

ثمّ اذبح ثمّ احلق أو قصّر والحلق أحبّ

Кейин  жонлиқ сўясан, сўнг сочингни (ҳаммасини) қирдириб олдирасан ёки қисқартирасан. Сочни қирдириш қисқартиришдан афзалроқдир. 

وحلّ لك غير النّساء

Шундан сўнг аёллардан бошқа барча нарса сенга ҳалол бўлади.

ثمّ إلى مكّة يوم النّحر أو غدًا أو بعده فطف للرّكن سبعة أشواطٍ بلا رملٍ وسعيٍ، وإن قدّمتهما وإلّا فعلا

Сўнгра, наҳр (ҳайит) куни ёки эртаси ёки ундан кейинги куни Маккага бориб рамл ва саъй қилмасдан етти айланиш билан фарз бўлган (зиёрат ёки ифоза) тавофини қиласан. Аввал (фарз тавоф учун) саъй ва рамл қилган бўлсанг уларни қилмайсан. Бўлмаса рамл ҳам, саъй ҳам қилинади. 

وحلّت لك النّساء

Шу билан сенга аёллар ҳам ҳалол бўлади.

وكره تأخيره عن أيّام النّحر

Бу тавофни наҳр кунидан кечиктириш макруҳи таҳримийдир.

ثمّ إلى منًى فارم الجمار الثّلاث في ثاني النّحر بعد الزّوال بادئًا بما تلي المسجد ثمّ بما تليها ثمّ بجمرة العقبة

Сўнг Минога қайтиб ҳайитнинг иккинчи куни заволдан кейин уч устунга тош отасан. Масжидул Ҳайф яқинидан бошлайсан, сўнг ундан кейингисига сўнг Жамротул Ақабага (еттитадан) тош отасан.

وقف عند كلّ رميٍ بعده رميٌ

Ўзидан кейин тош отиш бўлган ҳар бир ўринда (такбир, таҳлил, ва саловат айтган ҳамда Роббинга дуо қилган ҳолда) турасан.

ثمّ غدًا كذلك ثمّ بعده كذلك إن مكثت

 (Минода қолсанг) эртаси ва ундан кейинги кунда ҳам худди шундай қиласан.

ولو رميت في اليوم الرّابع قبل الزّوال صحّ

Ҳайитнинг тўртинчи куни заволдан олдин тош отсанг жоиз.

وكلّ رميٍ بعده رميٌ فارم ماشيًا وإلّا فراكبًا

Ўзидан кейин тош отиш бўлган ҳар бир ўринда пиёда юрган ҳолда тош отасан. Охиргисида эса уловга минган ҳолда тош отишинг мумкин. 

وكره أن تقدّم ثقلك وتقيم بمنًى للرّمي

Тош отиш учун Минода қолиб, юкларингни Маккага жўнатиб юборишинг макруҳ бўлади.

ثمّ إلى المحصّب

Сўнг Муҳассаб(Мино билан Макка орасидаги кенг майдон бўлиб Батҳо, Абтоҳ деб ҳам аталади)га тушасан. 

فطف للصّدر سبعة أشواطٍ وهو واجبٌ إلّا على مكّة

Кейин, етти айланиш билан тавофи содр(видолашув тавофи)ни қиласан. Бу тавоф маккаликлардан бошқалар учун вожиб. 

ثمّ اشرب من ماء زمزم

Кейин Замзам сувидан ичасан. 

والتزم الملتزم وتشبّث بالأستار والتصق بالجدار

Мултазам(ҳажарул асвад билан каъбатуллоҳ эшигининг орасидаги жой)га ўрнашиб, каъбапўшни тутиб бағрингни каъба деворига қўясан.

Саминов Аъзамхон, 

таълим муассасаси ўқитувчиси