VATANGA SADOQAT – IMON VA SUNNATNING OLIY KOʻRINISHI
Annotatsiya
Ushbu maqolada islom dinining vatanparvarlik, kindik qoni toʻkilgan yurtni sevish va unga sadoqat koʻrsatishga boʻlgan munosabati Qur’oni karim oyatlari hamda Muhammad alayhissalomning sunnatlari (hadislari) asosida yoritilgan. Maqolada Vatanga sadoqat shunchaki hissiyot emas, balki iymoniy burch va ijtimoiy mas’uliyat ekani ilmiy-diniy nuqtayi nazardan tahlil qilingan.
Kalit soʻzlar
Vatan, sadoqat, iymon, Qur’on, Sunnat, Madina, Hijrat, vatanparvarlik, milliy birdamlik.
Inson qayerda dunyoga kelsa, oʻsha joy uning vatanidir. Kindik qoni toʻkilgan tuproq, ulgʻaygan muhit inson qalbidan chuqur joy oladi. Islom dini inson tabiatiga muvofiq keladigan barcha pokiza tuygʻularni qoʻllab-quvvatlaydi. Vatanparvarlik va Vatanga sadoqat ham shunday oliyjanob qadriyatlardan biridir. Bugungi globallashuv davrida yoshlar qalbidan Vatan tuygʻusini mustahkamlash, unga sadoqatli boʻlishni oʻrgatishda dinimizning sof manbalari boʻlmish Qur’on va Sunnatga tayanish eng toʻgʻri yoʻldir.
Qur’oni Karimda Vatan va Unga Bogʻliqlik Tuygʻusi
Qur’oni karimda "Vatan" soʻzi toʻgʻridan-toʻgʻri hozirgi atama maʼnosida kelmagan boʻlsa-da, insonning oʻz uyi, diyori va tugʻilib oʻsgan joyiga boʻlgan muhabbati tabiiy ekani bir necha oyatlarda bayon etilgan.
Alloh taolo insonga oʻz yurtidan badargʻa qilinishi yoki u yerdan chiqarib yuborilishi eng ogʻir kulfat va jazo ekanini shunday taʼkidlaydi: "Agar Biz ularga: «Oʻzingizni oʻldiringiz yoki yurtingizdan chiqingiz», deb buyurganimizda edi, ulardan faqat ozginasi buni qilar edi..." (Niso surasi, 66-oyat)*
Ushbu oyat inson uchun oʻz vatanini tark etish oʻlim bilan teng ekanini koʻrsatadi. Demak, vatan tuygʻusi inson fitratiga (tabiatiga) chuqur singdirilgandir.
Boshqa bir oyatda esa dushmanlarga qarshi kurashishning asosiy sabablaridan biri sifatida Vatan himoyasi keltirilgan: "Ular: «Yurtimizdan va farzandlarimizdan ajratilgan boʻlsak-da, Alloh yoʻlida urushmasak bizga nima boʻlibdi?!» — dedilar." *(Baqara surasi, 246-oyat)*
Sunnatdagi Vatan sogʻinchi va muhabbati
Paygʻambarimiz Muhammad (sallallohu alayhi vasallam) vatanparvarlik va sadoqatning eng goʻzal namunasidirlar. U zot oʻzlari tugʻilib oʻsgan Makka shahrini dushmanlar tazyiqi tufayli tark etishga majbur boʻlganlarida, koʻzlariga yosh olib, Makkaga qarab shunday deganlar: "Sening naqadar pokiza shahar ekaningni va men uchun naqadar suyukli ekaningni bilaman. Agar qavmim meni sendan quvib chiqarmaganida, sendan boshqa joyni makon tutmas edim" (Imom Termiziy rivoyati).
Bu voqea Vatan uchun qaygʻurish, uni sogʻinish va unga sadoqatli boʻlish iymondan asar ekaniga dalildir. Keyinchalik Rasululloh (s.a.v.) Madina shahrini ikkinchi vatan qilib tanladilar va u yerga ham cheksiz muhabbat qoʻydilar. Anas (r.a.)dan rivoyat qilinishicha: "Nabiy (sallallohu alayhi vasallam) safardan qaytayotib, Madina devorlarini koʻrganlarida, unga boʻlgan muhabbatlaridan ulovlarini tezlatar edilar" (Imom Buxoriy rivoyati).
Vatanga sadoqatning amaliy koʻrinishlari: Qur’on va Sunnatga koʻra, Vatanga sadoqat shunchaki quruq shiorlarda emas, balki amalda namoyon boʻlishi kerak. Bu sadoqat quyidagi yoʻnalishlarda ifodalanadi:
Yurt tinchligini asrash: Islomda tinchlik eng katta neʼmat hisoblanadi. Vatan sarhadlarini qoʻriqlash va uning xavfsizligini taʼminlash uchun xizmat qilish ulugʻ ibodatdir. Hadisda aytiladi: "Alloh yoʻlida bir kun poyloqchilik (chegara qoʻriqlash) qilish dunyo va undagi narsalardan yaxshiroqdir" (Imom Buxoriy rivoyati).
Vatan ravnaqi uchun mehnat qilish: Yurt farovonligi, iqtisodiy va ilmiy yuksalishi uchun halol mehnat qilish, oʻgʻrilik, korrupsiya va xiyonatdan uzoq boʻlish sadoqatning oliy namunasidir.
Milliy va diniy qadriyatlarni asrash: Vatan tarixini bilish, oʻtgan ajdodlar merosini qadrlash va uni kelajak avlodga bezavol yetkazish har bir fuqaroning burchidir.
Xulosa qilib aytganda, Vatanga sadoqat – sof islomiy tuygʻu boʻlib, u insonning iymoniy yetukligini koʻrsatadi. Qur’oni karim oyatlari va Paygʻambarimiz (s.a.v.)ning hayotiy namunalari bizga vatanparvarlikni cheksiz muhabbat, sadoqat va fidoyilik bilan yashashni oʻrgatadi. Vatanni sevish va uni koʻz qorachigʻidek asrash har bir moʻmin-musulmonning ham insoniy, ham diniy burchidir. Yurt tinchligi va farovonligi uchun hissa qoʻshish – barchamizning oliy maqsadimiz boʻlib qolishi lozim.
Foydalanilgan Manbalar (Bibliografiya)
1. Qur’oni Karim va maʼnolarining tarjimasi. (Shayx Abdulaziz Mansur tarjimasi).
2. Al-Jome’ as-Sahih. Imom Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriy.
3. Sunan at-Termiziy. Imom Abu Iso Muhammad at-Termiziy.
4. "Vatan va millat tuygʻusi." Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf.
5. "Islomda vatanparvarlik tushunchasi." Respublika ilmiy-amaliy maqolalar toʻplami.
Jamalov Qodirxon
ta'lim muassasasi 3-kurs talabasi
