Муҳаррам ойи ва Ашуро кунининг фазилатлари ва одоблар

Ҳижрий-қамарий тақвимнинг биринчи ойи бўлган Муҳаррам ойи ислом динида ўзига хос мавқега эга. У нафақат янги йилнинг бошланиши, балки Аллоҳ таоло томонидан "ҳаром қилинган" (уруш ва низолар тақиқланган), ҳурмати улуғланган тўрт ойдан биридир. Ушбу ойнинг энг фазилатли онлари эса унинг ўнинчи куни – Ашуро куни ҳисобланади.

1.Муҳаррам ойининг шарафи Муҳаррам ойи Рамазондан кейинги энг афзал рўза тутиладиган ой ҳисобланади.

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам бу ойни «Аллоҳнинг ойи» деб атаганлар. Қуръони каримда ҳам бу ойларнинг ҳурмати ҳақида шундай дейилади: «Албатта, Аллоҳнинг ҳузурида ойларнинг сони Аллоҳнинг осмонлару ерни яратган куни ўн икки ой қилиб белгиланган. Улардан тўрттаси (уруш қилиш) ҳаром (ойлар)дир...» (Тавба сураси, 36-оят).
Бу ойда бандаларнинг тавбалари қабул бўлиши ва улуғ ажрларга эришиш имконияти каттадир.

2.Ашуро кунининг тарихи ва фазилати.

Ашуро куни – тарихда кўплаб пайғамбарлар ва қавмлар учун нажот куни бўлган.
Мусо (а.с.) ва Бани Исроил: Бу кунда Аллоҳ таоло Мусо (а.с.) ва унинг қавмини Фиръавн зулмидан қутқарган. Шу сабабли Мусо (а.с.) бу кунда шукрона тариқасида рўза тутганлар.
Нуҳ (а.с.): Нуҳ (а.с.)нинг кемалари Ашуро куни «Жудий» тоғи устида тўхтаган ва у киши ҳам рўза тутганлар.

Тавбалар қабули: Ривоятларга кўра, Одам (а.с.)нинг хатолари кечирилган кун ҳам шу кунга тўғри келади.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Ашуро куни рўзасини тутишни тарғиб қилганлар ва у «ўтган йилги гуноҳларга каффорат бўлишини Аллоҳдан умид қилишларини» билдирганлар.

3. Рўза тутиш тартиби ва одоблари

Исломнинг илк даврида Ашуро рўзаси фарз бўлган, бироқ Рамазон рўзаси фарз қилингач, у нафл (ихтиёрий) ибодатга айланган. Уламолар Ашуро куни рўзасини тутишда қуйидаги тартибни тавсия этадилар: Мустаҳаб ҳолат: Ашуро куни (10-муҳаррам) билан бирга ундан олдин ёки кейин яна бир кун (9- ёки 11-муҳаррам) қўшиб рўза тутиш. Бу яҳудийларга ўхшаб қолмаслик учун муҳим ҳисобланади.

Ягона рўза: Фақат Ашуро кунининг ўзида рўза тутиш жоиз бўлса-да, яҳудийларга хилоф қилиш учун иккинчи кунни қўшиб тутиш афзал кўрилган.

4. Ашуро кунида оила ва хайр-эҳсон
Динимиз таълимотига кўра, Ашуро кунида оила аҳлига кенгчилик қилиш, яъни рўзғорни бутлаш ва уларга моддий жиҳатдан кўпроқ эътибор қаратиш – йил давомида барака келишига сабаб бўлади.

Хайр-эҳсон: Бу кунда оила, қариндош-уруғ ва эҳтиёжмандларга хайр-эҳсон қилиш ибодатларнинг энг улуғидандир.

Бидъатлардан сақланиш: Ашуро кунида байрам қилиш, сурма қўйиш, бўяниш ёки аза тутиш каби амаллар динимиз асосларида мавжуд эмас ва улар бидъат ҳисобланади.

Муҳаррам ойи ва Ашуро куни мўминлар учун маънавий покланиш ва Аллоҳнинг раҳматига эришиш имкониятидир. Бир кунлик рўза ва қилинган эзгу амаллар билан бир йиллик гуноҳларга каффорат олиш имкони мавжуд экан, бу фурсатни ғанимат билиб, ибодат ва хайр-саховат билан ўтказиш ҳар бир мўмин учун катта ютуқдир.

Абдураҳмонов Муҳаммадхон, 

Таълим муассасаси ўқитувчиси