Истиқлол билан тенгдош, илм билан ҳамнафас
Мустақиллик — халқимизнинг ўз тақдирини ўзи белгилаши, миллий ўзлигини англаши, асрлар давомида шаклланган қадриятлари ва бой маънавий меросини қайта тиклаши учун кенг йўл очган буюк неъматдир. Ўзбекистон истиқлолининг 35 йиллиги арафасида босиб ўтилган шарафли йўлга назар ташлар эканмиз, мамлакатимиз ҳаётининг барча жабҳаларида, хусусан, илм-фан, таълим ва маърифий соҳаларда амалга оширилган улкан ишлар алоҳида эътиборни тортади.
Зеро, мустақиллик йиллари халқимизнинг кўп асрлик илмий ва маънавий меросини янги авлодга етказиш, буюк аждодларимиз қолдирган нодир манбаларни чуқур ўрганиш ва уларнинг жаҳон цивилизацияси тараққиётига қўшган ҳиссасини кенг тарғиб этиш учун беқиёс имкониятлар даври бўлди. Айниқса, диний-маърифий соҳадаги янгиланишлар натижасида ёшларни соғлом эътиқод, юксак маънавият, илмга интилиш ва Ватанга садоқат руҳида тарбиялашга қаратилган ишлар янги босқичга кўтарилди.
Ўзбекистон замини азалдан илм ва маърифат бешиги сифатида дунё тамаддунига муносиб ҳисса қўшиб келган. Имом Бухорий, Имом Мотуридий, Имом Термизий, Баҳоуддин Нақшбанд каби буюк алломаларнинг илмий-маънавий мероси нафақат халқимиз, балки бутун инсониятнинг бебаҳо бойлигидир. Истиқлол туфайли ана шу улкан меросни холис ва илмий асосда тадқиқ этиш, унинг мазмун-моҳиятини кенг жамоатчиликка етказиш борасида кенг имкониятлар яратилди.
Буюк алломаларимизнинг илмий меросини ўрганишга ихтисослашган халқаро илмий-тадқиқот марказларининг ташкил этилиши, Тошкентда Ислом цивилизацияси марказининг барпо этилиши, Самарқанддаги Имом Бухорий мажмуасининг қайта тикланиши, юртимизда халқаро илмий анжуманлар ва конференцияларнинг мунтазам ўтказилаётгани ана шу юксак эътиборнинг амалий ифодасидир. Дунёнинг турли мамлакатларидан олимлар ва мутахассисларнинг Ўзбекистондаги илмий тадбирларда иштирок этаётгани эса юртимизнинг ислом илм-фани ва маърифати соҳасидаги нуфузи тобора юксалиб бораётганини кўрсатади.
Бундай жараёнлар диний таълим муассасалари фаолиятига ҳам янгича мазмун олиб кирмоқда. Бугун таълим бериш билан бир қаторда, устозларнинг илмий салоҳиятини юксалтириш, замонавий педагогик ёндашувларни ўзлаштириш, халқаро тажрибани ўрганиш ва таълим жараёнига илғор усулларни жорий этиш муҳим вазифалардан бирига айланган.
Илмнинг тараққиёти эса ҳамкорлик ва тажриба алмашинувини талаб этади. Шу боис кейинги йилларда диний таълим муассасаларининг хориждаги нуфузли илмий ва таълим марказлари билан алоқаларини кенгайтириш учун яратилаётган имкониятлар алоҳида аҳамиятга эга. Устозларнинг малака ошириш курслари, илмий анжуман ва семинарларда иштирок этиши, хорижий илмий мактаблар тажрибасини ўрганиши уларнинг касбий маҳоратини бойитиш билан бирга, таълим жараёни мазмунини ҳам янги босқичга олиб чиқмоқда.
Илмий ва ўқув адабиётлари алмашинувининг кенгайиши ҳам бу жараённинг муҳим таркибий қисмидир. Замонавий тадқиқотлар, янги ўқув қўлланмалари ва ишончли илмий манбаларнинг таълим жараёнига кириб келиши талабаларнинг дунёқарашини кенгайтириб, уларни мустақил фикрлаш ва илмий таҳлилга ўргатмоқда. Чунки замонавий таълимнинг вазифаси тайёр маълумотни етказиш билан чекланмайди. У ёшни изланишга, савол беришга, далил ва манбалар асосида хулоса чиқаришга ўргатиши лозим.
Ана шундай эзгу мақсадлар йўлида фаолият юритаётган таълим масканларидан бири — “Ҳидоя” ўрта махсус ислом таълим муассасасидир. Мустақиллик йилларида ушбу даргоҳнинг таълимий салоҳиятини ошириш, моддий-техник базасини мустаҳкамлаш, ўқув жараёнини замонавий талаблар асосида ташкил этиш борасида салмоқли ишлар амалга оширилди.
Муассасанинг бино ва иншоотлари таъмирланиб, замонавий техника воситалари билан бойитилгани таълим олувчилар учун муносиб шароитлар яратишга хизмат қилмоқда. Бу янгиланишлар, аввало, дарсларни самарали ташкил этиш, талабаларнинг билим олиши учун қулай муҳит яратиш ва таълим жараёнига замонавий технологияларни кенг татбиқ этиш имконини бермоқда.
Бироқ ҳар қандай таълим муассасасининг ҳақиқий қиёфасини унинг биноси ёки жиҳозлари эмас, ундаги илм муҳити, устозлар салоҳияти ва тарбияланаётган ёшларнинг ютуқлари белгилайди. Шу нуқтаи назардан, “Ҳидоя” жамоасининг зиммасидаги вазифа ниҳоятда масъулиятли. Бу ерда нафақат диний билимларни пухта эгаллаган, балки замонавий дунёқарашга, юксак маънавиятга ва кенг тафаккурга эга кадрларни тарбиялашга интилиш устувор аҳамият касб этмоқда.
Бугунги мураккаб ва тезкор ахборот маконида ёшларнинг диний саводхонлигини ошириш янада долзарб вазифага айланди. Турли манбалардан тарқалаётган ахборотлар орасида тўғри ва ишончли маълумотни ажрата билиш, диний тушунчаларни асл манбалари асосида англаш ҳар бир ёш учун муҳим ҳаётий кўникмадир. Шу маънода, таълим муассасасида берилayotgan билимнинг илмий асосланганлиги ва ишончли манбаларга таяниши катта аҳамиятга эга.
Диний саводхонлик инсонни жаҳолат ва нотўғри талқинлардан асрайди. Ислом динининг асл моҳиятида мужассам бўлган тинчлик, бағрикенглик, меҳр-оқибат, илмга интилиш ва эзгулик ғояларини тўғри англаган ёш турли бузғунчи қарашларга нисбатан мустаҳкам маънавий иммунитетга эга бўлади. Шу боис “Ҳидоя”да таълим ва тарбия бир-биридан ажралмас жараён сифатида қаралади.
Муассасанинг бугунги тараққиётида устоз ва мударрисларнинг илмий салоҳияти алоҳида ўрин тутади. Барча ўқитувчи-мударрисларнинг магистр илмий даражасига эга экани жамоада илмга бўлган интилишнинг юксак даражасини намоён этади. Айни пайтда 7 нафар устоз турли илмий йўналишларда докторлик диссертациялари устида тадқиқот олиб бораётгани эса муассасада илмий муҳит тобора мустаҳкамланиб бораётганидан далолатдир.
Илмий изланиш — устознинг шахсий камолоти билан бирга, таълим сифатига ҳам бевосита таъсир кўрсатади. Тадқиқот олиб бораётган педагог янги манбаларни ўрганади, мавжуд қарашларни таҳлил қилади, ўз соҳасидаги янгиликларни кузатиб боради. Бу эса унинг дарсларини мазмунан бойитиб, талабаларга билимни чуқурроқ ва замонавий ёндашувлар асосида етказишига замин яратади.
“Ҳидоя”да талаба таълим жараёнининг марказида туради. Ёшларнинг билим олиши билан бирга, бўш вақтини мазмунли ташкил этиши, спорт билан шуғулланиши ва соғлом турмуш тарзига амал қилиши учун ҳам зарур шароитлар яратилмоқда. Яқинда талабалар учун янги мини-футбол майдонининг қайта таъмирланиб, фойдаланишга топширилгани ана шу эътиборнинг амалий кўринишларидан биридир.
Чунки баркамол инсон тарбияси фақат ақлий ривожланиш билан чекланмайди. Жисмоний соғломлик, маънавий етуклик, интизом, жамоада ишлаш ва масъулият ҳисси ҳам ёш авлод камолотининг муҳим жиҳатларидир. Спорт майдонларидаги машғулотлар ҳам ана шу фазилатларни шакллантиришга хизмат қилади.
Мустақилликнинг 35 йиллиги “Ҳидоя” учун ҳам босиб ўтилган йўлни сарҳисоб қилиш, эришилган натижаларни баҳолаш ва янги мақсадларни белгилаш давридир. Ўттиз беш йил давомида мамлакатимизда рўй берган улкан ўзгаришлар таълим муассасалари ҳаётида ҳам ўз аксини топди. Бугунги “Ҳидоя” кечаги таълим маскани эмас. Унинг моддий имкониятлари кенгаймоқда, илмий салоҳияти юксалмоқда, таълим мазмуни замон билан ҳамнафас такомиллашиб бормоқда.
Эндиликда олдинда янада катта вазифалар турибди. Таълим сифатини изчил ошириш, илмий-тадқиқот ишларини кенгайтириш, устозларнинг касбий маҳоратини янада юксалтириш, замонавий таълим технологияларидан самарали фойдаланиш, талабаларнинг билим ва иқтидорини қўллаб-қувватлаш ана шу вазифаларнинг энг муҳимларидандир. Шу билан бирга, ёшларнинг диний-маърифий саводхонлигини юксалтириш, уларни Ватанга садоқат, илмга муҳаббат ва эзгулик руҳида тарбиялаш ҳамиша долзарб бўлиб қолади.
Зеро, мустақилликнинг ҳақиқий қадри унинг берган имкониятларидан оқилона фойдаланиш билан намоён бўлади. Илм учун яратилган шароит, ёшлар учун очилган имконият, таълим сифатини ошириш йўлида қилинган ҳар бир амалий иш — истиқлол самараларининг ёрқин ифодасидир.
“Ҳидоя” ўрта махсус ислом таълим муассасаси ҳам ана шу улуғ мақсадлар сари дадил қадам ташлаб, илм ва маърифатни ўз фаолиятининг асосий мезони сифатида белгилаб келмоқда. Бу даргоҳда бугун эгалланаётган билим, олиб борилаётган тадқиқот ва берилаётган тарбия эртанги кун учун хизмат қилади. Чунки ҳар бир етук мутахассис ортида бир оила, бир жамоа, бутун жамият ва мамлакат келажаги туради.
Шундай экан, мустақилликка тенгдош бу масканнинг 35 йиллик йўли — фақат ўтган давр сарҳисоби эмас. У илмга садоқат, маърифатга интилиш, устоз меҳнати ва ёшлар камолоти билан давом этаётган эзгу тарихдир.
Бугун “Ҳидоя” жамоаси шу шарафли йўлни янги мақсад ва янги марралар сари давом эттирмоқда. Илм бор жойда тараққиёт, маърифат бор жойда юксалиш, эзгу тарбия бор жойда эса муносиб келажак бўлади.
Мустақиллигимиз абадий бўлсин! Юртимиз тинч, халқимиз фаровон, илм ва маърифат йўлидаги эзгу ишларимиз бардавом бўлсин!
Қобилжон домла Мирзабаев,
“Ҳидоя” ўрта махсус ислом
таълим муассасаси директори
