ONA TILI — MILLATNING RUHI, O‘ZLIGI VA KELAJAGI
Til shunchaki muloqot vositasi emas. U millatning tafakkur tarzi, tarixiy xotirasi, madaniy merosi va qalb kechinmalarini avloddan-avlodga yetkazuvchi tirik ko‘prikdir. 1989-yil 21-oktyabr kuni o‘zbek tiliga davlat tili maqomining berilishi xalqimizning milliy o‘zligini anglash, istiqlol sari dadil qadam tashlash yo‘lidagi eng ulug‘ tarixiy voqealardan biri bo‘ldi.
Bu kun — o‘zbek tili huquqiy maqomga ega bo‘lgan, millat o‘z ovozi va ifodasini qat’iy namoyon etgan sana sifatida tariximiz zarvaraqlariga muhrlandi.
Tarixiy silsila va ma’naviy ildizlar
O‘zbek tili boy, serjilo va chuqur falsafiy asoslarga ega bo‘lgan qadimiy tillardan biridir. Mahmud Qoshg‘ariyning "Devonu lug‘otit turk" asaridagi bebaho manbalardan tortib, Hazrat Alisher Navoiyning "Muhokamat ul-lug‘atayn"dagi ilmiy va adabiy shijoatigacha bo‘lgan davr ona tilimizning qudrati va nafosatini yaqqol isbotlaydi.
Navoiy bobomiz turkiy tilning cheksiz imkoniyatlarini amalda ko‘rsatib, jahon adabiyoti xazinasiga durdonalar qo‘shdi. Keyinchalik ma’rifatparvar jadid bobolarimiz — Mahmudxo‘ja Behbudiy, Abdulla Avloniy, Munavvarqori Abdurashidxonov kabi allomalar til masalasini millatning borligi va yo‘qligi bilan bog‘lab talqin qildilar. Avloniy aytganidek: "Har bir millatning dunyoda borligini ko‘rsatadurgan oyinai hayoti til va adabiyotidir. Milliy tilni yo‘qotmak — millatning ruhini yo‘qotmakdir".
Bugungi kun: Davlat tili nufuzini yuksaltirish
Bugungi globallashuv va raqamli texnologiyalar asrida ona tilimizning mavqeini mustahkamlash davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishiga aylandi. Har yili 21-oktyabrning “O‘zbek tili bayrami kuni” sifatida keng nishonlanishi milliy g‘ururimizni yuksaltirish barobarida, zimmamizdagi mas’uliyatni ham eslatib turadi.
Davlat tilining nufuzi rasmiy qonunlar bilan birga, jamiyatning har bir a’zosi qalbida shakllanadigan hurmat va amaliy harakat orqali o‘lchanadi:
- Ish yuritish va qonunchilikda: Davlat boshqaruvi, sud, ta’lim va barcha rasmiy sohalarda o‘zbek tili to‘laqonli yetakchi til sifatida amal qilishi;
- Axborot makoni va raqamli olamda: Internet tarmog‘ida o‘zbek tilidagi ilmiy, badiiy va ma’rifiy resurslar, lug‘atlar, ensiklopediyalar sonini ko‘paytirish, sun’iy intellekt va dasturlash vositalarini ona tilimizga moslashtirish;
- Savodxonlik va nutq madaniyati: Kundalik muloqot, ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy tarmoqlarda adabiy til me’yorlariga, imlo qoidalariga qat’iy rioya etish.
Ta’lim va tarbiya maskanlarining burchi
Ayniqsa, ta’lim muassasalari, mudarrislar va pedagoglar zimmasidagi vazifa beqiyosdir. Yosh avlod ongiga nafaqat dunyoviy va diniy bilimlarni, balki ona tiliga nisbatan yuksak muhabbat va ehtiromni singdirish zarur. Zero, o‘z tilining boy lug‘at boyligini bilmagan, unda teran fikrlay olmagan shaxs o‘zga tillarni ham mukammal o‘zlashtira olmaydi, o‘z xalqining boy ilmiy-ma’naviy merosini anglashda oqsab qoladi.
Ona tili — ajdodlarimizdan bizga yetib kelgan omonat, kelajak avlodlarga bus-butun yetkazishimiz shart bo‘lgan muqaddas boylikdir. Uni asrash, rivojlantirish va nufuzini oshirish har bir vatandoshimizning insoniy va fuqarolik burchidir.
Barcha yurtdoshlarimizni 21-oktyabr — O‘zbek tili bayrami bilan samimiy muborakbod etamiz! Ona tilimizning parvozi hamisha baland bo‘lsin!
Qobiljon Mirzabayev
Ta’lim muassasasi direktori
