21-OKTABR — O‘ZBEK TILI BAYRAMI: TARIXI VA BUGUNGI AHAMIYATI

Til — millatning tarixiy xotirasi, madaniyati va ma’naviy boyligini ifodalovchi muhim qadriyatdir. O‘zbek tili turkiy tillar oilasiga mansub bo‘lib, ko‘p asrlik yozma va og‘zaki merosga ega. Uni asrash va rivojlantirish milliy o‘zlikni saqlash hamda kelajak avlodga boy ma’naviy merosni yetkazishda muhim ahamiyat kasb etadi.

O‘zbek tilining tarixiy taraqqiyoti

O‘zbek tilining rivojlanishida mumtoz adabiyot, xususan, Alisher Navoiy ijodi alohida o‘rin tutadi. Navoiyning «Muhokamat ul-lug‘atayn» asari turkiy tilning boyligi va badiiy imkoniyatlarini namoyon etgan muhim manbalardan biridir.

Keyingi asrlarda ma’rifatparvarlik, matbuot va adabiyot taraqqiyoti o‘zbek adabiy tilining shakllanishiga katta ta’sir ko‘rsatdi.

Davlat tili maqomi va huquqiy asoslar

1989-yil 21-oktabrda «Davlat tili haqida»gi Qonun qabul qilinib, o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berildi. Bu voqea milliy o‘zlikni anglash va ona tilining jamiyatdagi mavqeyini mustahkamlash yo‘lidagi muhim tarixiy qadam bo‘ldi.

1992-yilgi O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 4-moddasida o‘zbek tili davlat tili sifatida belgilandi. 1995-yilda esa «Davlat tili haqida»gi Qonun yangi tahrirda qabul qilindi.

Mustaqillik davridagi muhim bosqichlar

1993-yilda lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosini joriy etish to‘g‘risida qonun qabul qilindi, 1995-yilda esa alifboga o‘zgartirishlar kiritildi.

2019-yil 21-oktabrda davlat tilining nufuzi va mavqeyini oshirishga qaratilgan Prezident farmoni qabul qilindi.

2020-yil 10-apreldagi O‘RQ-615-son Qonun bilan 21-oktabr rasman O‘zbek tili bayrami kuni etib belgilandi. Shu tariqa, har yili ushbu sanada ona tilimizga bag‘ishlangan turli ma’rifiy va madaniy tadbirlar o‘tkazila boshlandi.

2020-yilda o‘zbek tilini 2030-yilgacha rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirishga qaratilgan chora-tadbirlar ham belgilandi.

Bugungi vazifalar va istiqbollar

Bugungi kunda o‘zbek tilini ta’lim, ilm-fan, davlat boshqaruvi va raqamli texnologiyalarda keng qo‘llash dolzarb vazifadir.

Elektron lug‘atlar, sifatli darsliklar, imlo tekshiruv vositalari va o‘zbekcha sun’iy intellekt resurslarini rivojlantirish tilning zamonaviy imkoniyatlarini kengaytiradi.

2025–2026-yillarga oid davlat tilini rivojlantirish tashabbuslari ham ta’lim sifatini oshirish, til me’yorlariga rioya etish va davlat tilining amaliy qo‘llanilishini mustahkamlashga qaratilgan.

Bunda belgilangan vazifalar bilan ularning amalda bajarilgan natijalarini farqlash muhimdir.

Xulosa

21-oktabr — O‘zbek tili bayrami kuni xalqimizning tarixiy xotirasi va milliy o‘zligini ifodalovchi muhim sanadir. 1989-yilda davlat tili maqomining berilishi va keyingi huquqiy islohotlar o‘zbek tilining rivojlanishi uchun mustahkam asos yaratdi.

Ona tilini asrash faqat davlat tashkilotlarining emas, balki har bir fuqaroning vazifasidir. Tilimizning kelajagi uni puxta o‘rganish, savodli qo‘llash va zamonaviy sohalarda rivojlantirishga bog‘liq.

Ona tilimizni asrash — milliy o‘zligimizni asrashdir. Uning ravnaqi esa barchamizning bilimimiz, mas’uliyatimiz va amaliy harakatlarimizga bog‘liq.

Jamalov Qodirxon

ta'lim muassasasi talabasi